Skip to Content Skip to Navigation
Member Login

Member login

No account? JOIN US
WAL
News

Pandemig Covid-19: 200,000 yn dod yn ofalwyr di-dâl yng Nghymru mewn mater o wythnosau

05 June 2020

Pandemig Covid-19: 200,000 yn dod yn ofalwyr di-dâl yng Nghymru mewn mater o wythnosau

  • Mae bron 200,000 o bobl ychwanegol yng Nghymru yn gofalu am berthnasau neu ffrindiau hŷn, anabl neu ddifrifol wael
  • Mae gofalwyr di-dâl a'r rheiny nad ydynt yn gofalu yr un mor bryderus ynghylch y straen a’r cyfrifoldeb o ddarparu gofal di-dâl
  • Mae’r cyhoedd yng Nghymru yn galw am well bargen ar gyfer gofalwyr di-dâl
  • Mae elusennau’r Wythnos Gofalwyr yn galw ar y Llywodraeth i gydnabod ymdrechion gofalwyr di-dâl ac i ailadeiladu gwasanaethau gofal a chymorth cefn gwlad

Mae ffigurau newydd a ryddhawyd ar gyfer yr Wythnos Gofalwyr (8 – 14 Mehefin 2020) yn dangos bod amcangyfrif o tua 196,000 o bobl yng Nghymru wedi dod yn ofalwyr di-dâl o ganlyniad i'r pandemig Covid-19.

Mae hyn ar ben y 487,000 o ofalwyr di-dâl yng Nghymru a oedd eisoes yn gofalu cyn y pandemig, sy’n dod â'r cyfanswm i 683,000.

Mae 112,000 o fenywod (57%) a 84,000 o ddynion (43%) wedi dechrau gofalu am berthnasau sy'n hŷn, yn anabl neu sy’n byw gyda salwch corfforol neu feddyliol.

Yn nodweddiadol, byddant wedi bod yn cefnogi anwyliaid o bell, ac yn helpu i siopa am fwyd, casglu meddyginiaeth, rheoli cyllid a darparu sicrwydd a chefnogaeth emosiynol yn ystod y pandemig.

Bydd rhai wedi ymgymryd â rolau gofalu dwys, gan helpu gyda thasgau fel gofal personol, symud o gwmpas y cartref, rhoi meddyginiaeth a pharatoi prydau bwyd.

Bydd 98,000 o bobl (50%) yng Nghymru sydd wedi dechrau gofalu ers y pandemig yn ceisio jyglo gwaith â thâl ochr yn ochr â'u cyfrifoldebau gofalu hefyd, gan dynnu sylw at yr angen i ofalwyr sy'n gweithio gael eu cefnogi wrth iddynt ddychwelyd i swyddfeydd a safleoedd gwaith.

Mae’r chwe elusen sy'n cefnogi’r Wythnos Gofalwyr – Gofalwyr Cymru, rhan o Carers UK; Age UK, Ymddiriedolaeth Gofalwyr, Cymdeithas Clefyd Niwronau Motor, Oxfam GB a Rethink Mental Illness - yn galw ar y Llywodraeth i gydnabod a chodi ymwybyddiaeth o'r rôl mae gofalwyr di-dâl yn ei chwarae yn ystod y pandemig , a sicrhau eu bod yn cael cymorth drwy’r pandemig, a thu hwnt iddo.

Dywedodd gofalwyr di-dâl (74%) ac oedolion heb gyfrifoldebau gofalu (78%) yng Nghymru mai dim gallu cymryd amser i ffwrdd o ofalu oedd/ fyddai'r brif her wrth ofalu. Mae teuluoedd dan bwysau mawr o ran rheoli eu rolau gofalu, ac maen nhw’n poeni sut y byddant yn ymdopi yn ystod yr wythnosau a'r misoedd nesaf.

Meddai Claire Morgan, Cyfarwyddwr Gofalwyr Cymru:

"Dydy cydnabod cyfraniad gofalwyr di-dâl yn ein cymdeithas a'u cefnogi'n briodol erioed wedi bod yn bwysicach nag yn ystod y pandemig hwn.

"Rydym yn gofyn i Lywodraeth Cymru barhau i gydnabod rôl hollbwysig gofalwyr di-dâl, yn enwedig yn ystod y pandemig presennol. Rydym yn gofyn iddynt sefydlu'r mesurau ymarferol mae gofalwyr di-dâl yn gofyn amdanynt gan gynnwys darparu Cyfarpar Diogelu Personol a gwell mynediad i gymorth er mwyn sicrhau y gofelir am eu hiechyd corfforol a meddyliol. Mae'n hanfodol bod Llywodraeth Cymru, wrth symud allan o'r pandemig, yn ailadeiladu'r system ofal fel bod gofalwyr di-dâl yn cael eu cefnogi a bod gan deuluoedd y gwasanaethau sydd eu hangen arnynt i fyw bywydau gwell. "

Mae pleidleisiau gan y cyhoedd cyffredinol yn dangos bod gofalwyr di-dâl wedi dod yn fwy gweladwy mewn cymdeithas ers dechrau'r pandemig. Ceir consensws ymysg y rhan fwyaf o bobl yng Nghymru bod gofalwyr di-dâl yn cael mwy o gymorth gan y Llywodraeth nag ar hyn o bryd.

  • Roedd bron i hanner (42%) o'r cyhoedd yng Nghymru sydd erioed wedi gofalu yn dweud eu bod yn fwy ymwybodol o ofalwyr di-dâl o’i gymharu â chyn y pandemig.
  • Roedd mwy na dwy ran o dair (72%) o'r cyhoedd yn credu bod gofalwyr di-dâl wedi cael eu cefnogi gan y Llywodraeth yn ystod yr argyfwng.
  • Roedd 4 o bob 5 (80%) yn credu y dylai'r Llywodraeth gynyddu'r gefnogaeth i ofalwyr di-dâl: fel gwell cymorth ariannol yn ogystal â buddsoddi mewn gwasanaethau gofal a chymorth fel y gall gofalwyr gymryd seibiant.

Mae'r chwe elusen Wythnos Gofalwyr yn galw ar y Llywodraeth i roi cynllun ar waith i ddiwygio gofal cymdeithasol ar frys ac i osod buddsoddiad hirdymor mewn gwasanaethau gofal a chymorth. Byddai hyn yn rhoi cyfle i ofalwyr di-dâl gymryd seibiant o'u rôl ofalu, ac i aros mewn gwaith cyflogedig os ydynt yn dymuno.  Mae'r elusennau eisiau gweld cynnydd brys yn y lwfans gofalwr – sydd yn ddim ond £67.25 yr wythnos ar hyn o bryd – a thâl coronafeirws ychwanegol, i gydnabod y rôl hanfodol mae gofalwyr di-dâl wedi'i chwarae yn y pandemig a'r costau sylweddol sy'n gysylltiedig â gofalu.

- ENDS -

 

Cysylltiadau’r cyfryngau

Cysylltwch â swyddfa Gofalwyr Cymru 029 2081 1370 (Llun-Gwen)

Y tu allan i oriau: 07377 723895

 

Nodiadau i Olygyddion

Ynghylch yr ymchwil

Mae’r ymchwil hwn yn seiliedig ar bleidlais a gynhaliwyd gan YouGov plc ym mis Mai 2020.

Nifer y gofalwyr

Mae nifer y gofalwyr yn seiliedig ar amcangyfrifon poblogaeth YouGov Polling ac ONS 2019.  Cafodd y cynnydd yn nifer y gofalwyr ei gymryd o’r pleidleisio a gynhaliwyd gan YouGov plc ym mis Mai 2020 mewn arolwg o 214 o oedolion Cymru. Yng Nghymru, dywedodd 19% o'r boblogaeth sy’n oedolion wrthym eu bod nhw’n darparu gofal cyn y pandemig, ac mae 8% yn fwy wedi dweud eu bod nhw wedi dechrau gofalu ers y pandemig.

Mae’n cael ei gymhwyso i amcangyfrifon poblogaeth 2019 o'r rheiny sy’n 18 oed a hŷn yng Nghymru.

Ynghylch Wythnos Gofalwyr 2020

Mae’r Wythnos Gofalwyr yn rhedeg o 8-14 Mehefin 2020 ar draws y DU. Y thema yw Gwneud Gofalu’n Weladwy.

Mae’r Wythnos Gofalwyr, a sefydlwyd gan Carers UK 26 mlynedd yn ôl, yn ymgyrch ymwybyddiaeth flynyddol sy'n cael ei rhedeg i gydnabod y cyfraniad hanfodol sydd yn cael ei wneud gan 6.5 miliwn o ofalwyr y DU. Mae’n gyfnod o weithgarwch lleol dwys hefyd, gyda channoedd o ddigwyddiadau rhithwir yn cael eu cynllunio ar gyfer gofalwyr ar draws y DU. 

Gwefan: www.carersweek.org

Twitter: @CarersWeek #carersweek

Facebook: www.facebook.com/CarersWeek  

Beth ydy gofalwr? 

Gofalwr ydy rhywun sy'n darparu gofal a chymorth yn ddi-dâl i aelod o'r teulu neu ffrind sydd ag anabledd, salwch, cyflwr iechyd meddwl neu sydd angen help ychwanegol wrth iddo dyfu'n hŷn. 

Partneriaeth Centrica a Carers UK

Nwy Prydain ydy prif gefnogwr Gofalwyr Cymru 2020.

Mae Carers UK a Centrica, rhiant gwmni Nwy Prydain, mewn partneriaeth strategol, ac yn adeiladu ar berthynas 15 mlynedd sydd wedi helpu Centrica i ddatblygu polisïau blaenllaw i gefnogi gweithwyr sy'n ofalwyr. Mae hyn yn cynnwys darparu absenoldeb gofal am dâl a rhwydwaith gweithwyr gofalwyr ffyniannus yn y DU. Gyda'n gilydd, rydym eisiau creu byd lle mae pob gofalwr yn teimlo fel eu bod nhw’n cael eu cydnabod, eu gwerthfawrogi a'u cefnogi. Mae hynny'n golygu rhannu gwybodaeth ddefnyddiol, codi ymwybyddiaeth a dod o hyd i ffyrdd newydd o ofalu am ein hanwyliaid yn eu cartrefi. Rydym yn gobeithio gwneud gwahaniaeth parhaol.

I nodi Wythnos Gofalwyr 2020, bydd staff Centrica yn y DU yn cael eu gwahodd i’r digwyddiad Carer for a Cuppa rhithwir – gyda gofalwyr Centrica yn rhannu eu straeon am ofalu yn ystod y cyfyngiadau symud, ac yn atgoffa cydweithwyr am y cymorth sydd ar gael iddynt drwy eu polisïau gofalwyr sydd wedi ennill gwobrau.

Ynghylch Nutricia

Mae Nutricia yn cefnogi Wythnos Gofalwyr 2020 hefyd. Nutricia yw darparwr mwyaf y DU o gynhyrchion a gwasanaethau maeth meddygol arbenigol. Mae Nutricia yn credu ym mhŵer maeth i wneud gwahaniaeth cadarnhaol i iechyd. Mae Nutricia'n darparu ystod eang o gynhyrchion a gwasanaethau sy'n bodloni anghenion cleifion a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol fel ei gilydd. Er enghraifft, drwy wasanaeth Homeward Nutricia sy’n darparu cynhyrchion maeth meddygol, systemau bwydo tiwbiau a gofal nyrsio yn uniongyrchol i bron i 30,000 o gleifion ar draws y DU.

Er mwyn sicrhau bod cleifion yn cael mynediad at y gofal cywir ar faeth pan fyddant ei angen fwyaf, mae Nutricia’n gweithio'n agos ac ar y cyd ag amrywiaeth o sefydliadau a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol.

Mae Carers UK yn gweithio mewn partneriaeth â Nutricia i helpu i wella dealltwriaeth o faeth a gofal ymhlith gofalwyr. Maen nhw’n rhoi cymorth i ofalwyr drwy adnoddau gwybodaeth, hyfforddiant, diwrnodau cyfryngau cymdeithasol a gwybodaeth ar y wefan.

I gael rhagor o wybodaeth am Nutricia, ewch i www.nutricia.co.uk

Back to top